Cổ Tức Là Gì? Cách Nhận Cổ Tức Bằng Tiền Và Cổ Phiếu

Cổ Tức Là Gì? Nhà Đầu Tư Nhận Cổ Tức Như Thế Nào?

Cổ tức là phần lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp được chia cho cổ đông dựa trên số lượng cổ phiếu mà họ đang sở hữu. Doanh nghiệp có thể trả cổ tức bằng tiền mặt, cổ phiếu hoặc kết hợp cả hai hình thức tùy theo chính sách phân phối lợi nhuận.
Đối với nhà đầu tư dài hạn, cổ tức là một trong những yếu tố được quan tâm khi đánh giá khả năng tạo dòng tiền và chính sách sử dụng lợi nhuận của doanh nghiệp.
Bài viết này giúp bạn hiểu:

• Cổ tức là gì?
• Doanh nghiệp trả cổ tức bằng tiền và cổ phiếu khác nhau như thế nào?
• Nhà đầu tư cần biết gì về ngày chốt quyền, ngày giao dịch không hưởng quyền?
• Nhận cổ tức có phải lúc nào cũng là lợi ích cộng thêm?
   

Tóm tắt nhanh

Cổ tức là gì?

Cổ tức là khoản lợi ích mà cổ đông nhận được khi doanh nghiệp quyết định phân phối một phần lợi nhuận cho người sở hữu cổ phiếu.
Khi mua cổ phiếu của một công ty, nhà đầu tư trở thành cổ đông và có quyền hưởng lợi từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, trong đó có quyền nhận cổ tức nếu doanh nghiệp thực hiện chia cổ tức.
Ví dụ:
Một nhà đầu tư sở hữu:
1.000 cổ phiếu ABC
Doanh nghiệp thông báo trả cổ tức:
2.000 đồng/cổ phiếu
Số tiền cổ tức nhà đầu tư nhận được:
1.000 × 2.000 = 2.000.000 đồng
(Trước các khoản thuế, phí nếu có theo quy định hiện hành.)
 

Vì sao doanh nghiệp trả cổ tức?

Doanh nghiệp có thể tạo ra lợi nhuận sau quá trình kinh doanh. Phần lợi nhuận này thường được sử dụng cho nhiều mục đích:

• Tái đầu tư mở rộng hoạt động.
• Bổ sung vốn lưu động.
• Trả nợ.
• Mua lại cổ phiếu.
• Chia cổ tức cho cổ đông.

Quyết định chia cổ tức phụ thuộc vào:

• Kết quả kinh doanh.
• Dòng tiền.
• Kế hoạch phát triển.
• Chiến lược sử dụng vốn của doanh nghiệp.

Một doanh nghiệp tăng trưởng có thể ưu tiên giữ lại lợi nhuận để mở rộng kinh doanh, trong khi một doanh nghiệp ổn định có thể lựa chọn chia cổ tức thường xuyên hơn.
 

Các hình thức trả cổ tức phổ biến

1. Cổ tức bằng tiền

Cổ tức bằng tiền là hình thức doanh nghiệp trả trực tiếp một khoản tiền cho cổ đông theo số lượng cổ phiếu đang sở hữu.
Ví dụ:
Doanh nghiệp công bố:
Trả cổ tức:
10% bằng tiền
Cách hiểu phổ biến:
Nhà đầu tư sở hữu 1 cổ phiếu có mệnh giá 10.000 đồng sẽ nhận:
10.000 × 10% = 1.000 đồng/cổ phiếu
Nếu sở hữu:
5.000 cổ phiếu
Số tiền nhận được:
5.000 × 1.000 = 5.000.000 đồng
 

Ưu điểm của cổ tức bằng tiền

• Tạo dòng tiền trực tiếp cho cổ đông.
• Phù hợp với nhà đầu tư ưu tiên thu nhập định kỳ.
• Thể hiện doanh nghiệp có khả năng tạo dòng tiền để phân phối.
   

Hạn chế

• Doanh nghiệp sử dụng một phần tiền mặt thay vì tái đầu tư.
• Cổ tức cao không đồng nghĩa doanh nghiệp luôn tăng trưởng tốt.
   

2. Cổ tức bằng cổ phiếu

Cổ tức bằng cổ phiếu là hình thức doanh nghiệp phát hành thêm cổ phiếu để trả cho cổ đông thay vì trả tiền mặt.
Ví dụ:
Doanh nghiệp trả cổ tức bằng cổ phiếu:
20%
Nhà đầu tư sở hữu:
1.000 cổ phiếu
Số cổ phiếu nhận thêm:
1.000 × 20% = 200 cổ phiếu
Sau khi nhận:
Tổng số cổ phiếu:
1.200 cổ phiếu
 

Nhận cổ tức bằng cổ phiếu có làm giàu ngay không?

Không.
Khi doanh nghiệp phát hành thêm cổ phiếu để trả cổ tức, số lượng cổ phiếu lưu hành tăng lên. Giá cổ phiếu thường được điều chỉnh để phản ánh sự thay đổi này.
Ví dụ đơn giản:
Trước ngày chia:
Nhà đầu tư có:
1.000 cổ phiếu
Giá cổ phiếu:
100.000 đồng
Tổng giá trị:
100 triệu đồng
Sau khi nhận thêm 20% cổ phiếu:
Số lượng cổ phiếu:
1.200 cổ phiếu
Giá điều chỉnh lý thuyết:
Khoảng 83.333 đồng/cổ phiếu
Tổng giá trị lý thuyết:
Khoảng 100 triệu đồng
Điều nhà đầu tư nhận được là tăng số lượng cổ phiếu nắm giữ, không phải khoản tiền miễn phí ngay lập tức.
 

Ngày giao dịch không hưởng quyền là gì?

Ngày giao dịch không hưởng quyền là ngày mà người mua cổ phiếu mới sẽ không còn được hưởng quyền nhận cổ tức hoặc các quyền liên quan đã được công bố trước đó.
Ví dụ:
Doanh nghiệp thông báo:

• Ngày đăng ký cuối cùng: 15/08
• Ngày giao dịch không hưởng quyền: 14/08
  Nhà đầu tư cần sở hữu cổ phiếu trước ngày giao dịch không hưởng quyền theo quy định để được hưởng quyền cổ tức.
   

Ngày đăng ký cuối cùng là gì?

Ngày đăng ký cuối cùng là ngày doanh nghiệp xác định danh sách cổ đông được hưởng quyền.
Danh sách này được sử dụng để thực hiện:

• Trả cổ tức.
• Quyền mua cổ phiếu.
• Tham dự đại hội cổ đông.
• Các quyền khác của cổ đông.
   

Có nên mua cổ phiếu chỉ vì sắp trả cổ tức?

Không nên chỉ dựa vào thông tin cổ tức.
Nhà đầu tư cần đánh giá thêm:

Chất lượng doanh nghiệp

• Mô hình kinh doanh.
• Lợi thế cạnh tranh.
• Khả năng tạo lợi nhuận.

Khả năng duy trì cổ tức

Một mức cổ tức hấp dẫn trong một năm chưa chắc phản ánh khả năng duy trì lâu dài.

Định giá cổ phiếu
 

Cổ phiếu trả cổ tức cao nhưng giá mua quá cao vẫn có thể không mang lại hiệu quả đầu tư phù hợp.
 

Những sai lầm phổ biến khi đầu tư theo cổ tức

Chỉ nhìn tỷ lệ cổ tức cao

Cổ tức cao cần được xem cùng:

• Lợi nhuận.
• Dòng tiền.
• Nợ vay.
• Triển vọng kinh doanh.
   

Nghĩ rằng cổ tức là tiền thưởng thêm

Cổ tức là một phần giá trị doanh nghiệp phân phối lại cho cổ đông. Sau các sự kiện chia quyền, giá cổ phiếu có thể được điều chỉnh theo quy định thị trường.
 

Bỏ qua hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp

Một doanh nghiệp tốt không chỉ được đánh giá qua việc trả cổ tức mà còn qua khả năng tạo giá trị trong tương lai.
 

Góc nhìn Fintrain

Khi phân tích một doanh nghiệp, nhà đầu tư không nên chỉ đặt câu hỏi:
“Cổ phiếu này trả cổ tức bao nhiêu?”
Mà nên xem xét:

• Doanh nghiệp kiếm tiền bằng cách nào?
• Lợi nhuận có bền vững không?
• Dòng tiền có đủ mạnh không?
• Ban lãnh đạo sử dụng vốn hiệu quả như thế nào?

Cổ tức là một phần trong bức tranh đầu tư. Quyết định đầu tư cần dựa trên việc hiểu doanh nghiệp và mục tiêu tài chính của từng nhà đầu tư.

Disclaimer
Nội dung trên nhằm cung cấp kiến thức cơ bản về cổ tức trong đầu tư chứng khoán, không phải khuyến nghị mua, bán hoặc nắm giữ bất kỳ cổ phiếu nào. Nhà đầu tư cần tự đánh giá mục tiêu, khẩu vị rủi ro và tình hình tài chính cá nhân trước khi đưa ra quyết định.