ROE Bao Nhiêu Là Tốt? Cách Phân Tích Chuẩn Theo Mô Hình Dupont

Bài viết sau Fintrain chia sẻ về ROE bao nhiêu là tốt? Cách phân tích chuẩn theo mô hình Dupont.

1. ROE Là Gì?

ROE (tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu) phản ánh mức lợi nhuận doanh nghiệp tạo ra từ vốn chủ sở hữu bình quân trong kỳ.

ROE thường được dùng để:

• So sánh hiệu quả sinh lời giữa các doanh nghiệp cùng ngành (đặc biệt khi quy mô tài sản khác nhau).
• Theo dõi chất lượng quản trị vốn theo thời gian (ROE ổn định thường đáng tin hơn ROE tăng “đột biến”).
• Đánh giá “mức sinh lời” của vốn chủ, song song với rủi ro nợ vay.

Lưu ý quan trọng: ROE cao chưa chắc “tốt”, vì có thể đến từ đòn bẩy tài chính tăng mạnh hoặc vốn chủ giảm do chia cổ tức lớn, mua cổ phiếu quỹ, ghi nhận lỗ lũy kế…

2. Công Thức Tính ROE

ROE = Lợi nhuận sau thuế / Vốn chủ sở hữu bình quân

Trong đó:

- Lợi nhuận sau thuế: lấy trên Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (kỳ).

- Vốn chủ sở hữu bình quân: bình quân cộng giữa đầu kỳ và cuối kỳ trên Bảng cân đối kế toán.

VCSH bình quân = (VCSH đầu kỳ + VCSH cuối kỳ) / 2

Ý nghĩa

• ROE tăng nhờ lợi nhuận tăng: tín hiệu tích cực nếu biên lợi nhuận và dòng tiền vận hành bền.
• ROE tăng nhờ vốn chủ giảm: cần soi kỹ nguyên nhân (chia cổ tức, mua cổ phiếu quỹ, lỗ lũy kế, đánh giá lại…).
• ROE tăng nhờ nợ vay tăng: có thể đẹp số, song rủi ro lãi suất và áp lực dòng tiền tăng.

Ví dụ minh họa nhanh từ Vinamilk (VNM) - quý I/2025:

• Lợi nhuận sau thuế quý I/2025 khoảng 1.587 tỷ đồng. 
• Tại 31/3/2025, vốn chủ sở hữu khoảng 37.622 tỷ đồng.

Cách diễn giải số liệu:

Nếu lấy xấp xỉ theo vốn chủ cuối kỳ để minh họa nhanh:

ROE quý I/2025 ≈ 1.587 / 37.622 = 4,2% (xấp xỉ).

Nếu quy đổi thô theo năm (chỉ để tham khảo): khoảng 16 - 17%/năm.

Lưu ý: khi viết báo cáo phân tích, nên dùng vốn chủ bình quân (đầu kỳ - cuối kỳ) để giảm sai lệch, đặc biệt giai đoạn doanh nghiệp chi cổ tức, mua cổ phiếu quỹ hoặc biến động vốn.

3. ROE Bao Nhiêu Là Tốt?

Các mức ROE phổ biến trên thị trường

• Dưới 8%: mức thấp, thường cần xem lại biên lợi nhuận, cơ cấu chi phí, vòng quay tài sản.
• 8% - 15%: mức khá, hay gặp ở doanh nghiệp vận hành ổn định.
• 15% - 25%: mức tốt, thường thuộc nhóm có lợi thế cạnh tranh hoặc quản trị vốn hiệu quả.
• Trên 25%: cần kiểm tra kỹ chất lượng lợi nhuận và đòn bẩy, vì dễ xuất hiện “ROE đẹp” do vốn chủ mỏng hoặc nợ vay cao.

Các mức trên chỉ mang tính gợi ý định hướng đọc báo cáo, không thay thế so sánh ngành.

ROE bao nhiêu được xem là tích cực trong phân tích tài chính

Một ROE được đánh giá tích cực khi hội đủ các điểm sau:

- Ổn định nhiều kỳ (tối thiểu 3 năm hoặc 8–12 quý), ít biến động bất thường.

- Đi kèm biên lợi nhuận hợp lý và dòng tiền từ hoạt động kinh doanh không “lệch pha” với lợi nhuận.

- Đòn bẩy tài chính ở mức kiểm soát được (khả năng trả lãi/ trả nợ phù hợp ngành).

Vì sao không tồn tại một mức ROE “chuẩn” cho mọi doanh nghiệp

ROE phụ thuộc mạnh vào:

- Đặc thù ngành: bán lẻ/FMCG thường khác bất động sản, hạ tầng, ngân hàng.

- Mô hình kinh doanh: doanh nghiệp “asset-light” (ít tài sản) thường có tỷ suất cao hơn doanh nghiệp đầu tư nặng tài sản.

- Chu kỳ: giai đoạn mở rộng mạnh thường kéo ROE xuống do vốn tăng trước, lợi nhuận theo sau.

Những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến mức ROE

Các yếu tố tác động trực tiếp có thể nhóm thành 3 mảng :

• Biên lợi nhuận ròng: giá bán, cơ cấu sản phẩm, giá vốn, chi phí bán hàng - quản lý.
• Hiệu quả sử dụng tài sản: tốc độ quay vòng hàng tồn kho, khoản phải thu, hiệu suất tài sản cố định.
• Đòn bẩy tài chính: tỷ trọng nợ, chi phí lãi vay, cấu trúc vốn chủ.

4. Phân Tích ROE Theo Mô Hình Dupont

Mô hình Dupont là gì

Dupont là cách bóc tách tỷ suất sinh lời vốn chủ thành các “động cơ” chính, trả lời câu hỏi: ROE tăng do hoạt động tốt lên, do tài sản quay nhanh hơn, hay do tăng đòn bẩy?

Công thức Dupont trong phân tích ROE

ROE = (Lợi nhuận ròng / Doanh thu) × (Doanh thu / Tổng tài sản bình quân) × (Tổng tài sản bình quân / Vốn chủ sở hữu bình quân)

Diễn giải:

Biên lợi nhuận ròng × Vòng quay tổng tài sản × Hệ số nhân vốn chủ.

Ý nghĩa từng thành phần trong mô hình Dupont

- Biên lợi nhuận ròng (Net Profit Margin)

• Cao lên: doanh nghiệp kiểm soát giá vốn/chi phí tốt hơn hoặc cơ cấu sản phẩm tốt hơn.
• Thấp đi: cạnh tranh giá, chi phí đầu vào tăng, chi phí bán hàng tăng…

- Vòng quay tổng tài sản (Asset Turnover)

• Cao lên: tài sản tạo doanh thu nhanh, quản trị vốn lưu động hiệu quả.
• Thấp đi: tồn kho tăng, phải thu kéo dài, đầu tư tài sản tăng nhưng doanh thu chưa theo kịp.

- Hệ số nhân vốn chủ (Equity Multiplier)

Cao lên: doanh nghiệp dùng nợ nhiều hơn so với vốn chủ.

Thành phần này làm ROE “đẹp” nhanh, song kéo theo rủi ro lãi suất và áp lực dòng tiền.

Dupont giúp phát hiện ROE cao do hiệu quả hay do đòn bẩy tài chính

Khi ROE tăng, hãy kiểm tra theo thứ tự:

• Biên lợi nhuận có tăng không? (tăng do hoạt động cốt lõi thường bền hơn)
• Vòng quay tài sản có cải thiện không? (phản ánh chất lượng vận hành)

Nếu hai yếu tố trên không tăng mà ROE vẫn tăng, khả năng cao đến từ đòn bẩy hoặc vốn chủ giảm.

- Một dấu hiệu hay gặp: ROE tăng mạnh, nợ vay tăng, chi phí lãi vay tăng, dòng tiền kinh doanh yếu → cần thận trọng, vì tăng trưởng tỷ suất sinh lời đến từ cấu trúc vốn, không phải hiệu quả vận hành.

Tỷ suất sinh lời vốn chủ sở hữu là chỉ tiêu quan trọng khi đánh giá hiệu quả doanh nghiệp, song giá trị phân tích nằm ở phần bóc tách nguyên nhân tăng/giảm. Đặt ROE theo ngành, theo chu kỳ và phân tích theo Dupont sẽ cho góc nhìn sát hơn về chất lượng lợi nhuận và mức rủi ro tài chính.

Nếu cần hệ thống hóa cách đọc báo cáo tài chính từ cơ bản đến thực hành chỉ tiêu (ROE, ROA, biên lợi nhuận, vòng quay, đòn bẩy, dòng tiền), bạn có thể tham khảo Khóa học Phân tích tài chính cho người mới bắt đầu của Fintrain để nắm phương pháp và mẫu phân tích áp dụng được ngay.