Trái Phiếu Là Gì ? Khác Gì So Với Cổ Phiếu?

Mở bài

Trái phiếu là một loại chứng khoán thể hiện quan hệ vay nợ giữa bên phát hành và nhà đầu tư. Khi mua trái phiếu, nhà đầu tư đang cho tổ chức phát hành vay tiền và nhận lại khoản lãi theo điều kiện đã cam kết.

Khác với trái phiếu, cổ phiếu đại diện cho quyền sở hữu một phần doanh nghiệp. Hai loại tài sản này khác nhau về bản chất quyền lợi, khả năng sinh lời, mức độ rủi ro và cách nhà đầu tư tham gia vào hoạt động của doanh nghiệp.
Bài viết này giúp người mới hiểu rõ trái phiếu là gì, cổ phiếu là gì và cách phân biệt hai hình thức đầu tư phổ biến này.
 

Tóm tắt nhanh

Trái phiếu là gì?

Trái phiếu là một loại chứng khoán xác nhận nghĩa vụ trả nợ của tổ chức phát hành đối với người sở hữu trái phiếu.
Khi phát hành trái phiếu, doanh nghiệp hoặc tổ chức huy động vốn từ nhà đầu tư để phục vụ hoạt động kinh doanh, đầu tư hoặc các mục đích tài chính khác.
Người mua trái phiếu không trở thành chủ sở hữu doanh nghiệp. Họ đóng vai trò là chủ nợ.
Ví dụ:
Một doanh nghiệp phát hành trái phiếu trị giá 1.000 tỷ đồng với kỳ hạn 3 năm. Nhà đầu tư mua trái phiếu sẽ:

• Cho doanh nghiệp vay tiền.
• Nhận khoản lãi theo điều kiện phát hành.

Nhận lại khoản tiền gốc khi trái phiếu đáo hạn nếu tổ chức phát hành thực hiện đầy đủ nghĩa vụ.
 

Cổ phiếu là gì?

Cổ phiếu là chứng khoán xác nhận quyền sở hữu của nhà đầu tư đối với một phần vốn của doanh nghiệp.
Khi mua cổ phiếu, nhà đầu tư trở thành cổ đông của công ty.
Quyền lợi của cổ đông có thể bao gồm:

• Hưởng lợi nếu giá cổ phiếu tăng.
• Nhận cổ tức nếu doanh nghiệp chia lợi nhuận.
• Tham gia một số quyền biểu quyết tùy loại cổ phiếu và quy định doanh nghiệp.
  Ví dụ:
  Một nhà đầu tư mua cổ phiếu của một công ty niêm yết. Nếu doanh nghiệp tăng trưởng tốt, thị giá cổ phiếu có thể tăng, tạo ra lợi nhuận cho nhà đầu tư khi bán ra.

Tuy nhiên, nếu hoạt động kinh doanh suy giảm, giá cổ phiếu cũng có thể giảm.
 

Trái phiếu và cổ phiếu khác nhau như thế nào?

 
  Nhà đầu tư kiếm tiền từ trái phiếu và cổ phiếu như thế nào?
 

Với trái phiếu

Nhà đầu tư thường nhận lợi nhuận từ:
1. Khoản lãi định kỳ
Ví dụ:

• Nhà đầu tư mua trái phiếu có lãi suất cố định.
• Theo điều kiện phát hành, tổ chức phát hành trả lãi theo kỳ.

2. Chênh lệch giá
Nếu trái phiếu được giao dịch trên thị trường thứ cấp, nhà đầu tư có thể có lợi nhuận hoặc thua lỗ khi bán trước ngày đáo hạn.
 

Với cổ phiếu

Nhà đầu tư có thể nhận lợi nhuận từ:
1. Chênh lệch giá
Mua cổ phiếu ở mức giá thấp hơn và bán ở mức giá cao hơn.
2. Cổ tức
Doanh nghiệp có thể chia một phần lợi nhuận cho cổ đông nếu đáp ứng điều kiện và có quyết định phân phối.
 

Ưu điểm và hạn chế của trái phiếu

 
Ưu điểm và hạn chế của cổ phiếu

 Người mới nên chọn trái phiếu hay cổ phiếu?

Không có một lựa chọn phù hợp cho tất cả nhà đầu tư.
Có thể xem xét theo một số yếu tố:

   Một nhà đầu tư có thể kết hợp nhiều loại tài sản trong danh mục để phân bổ rủi ro thay vì chỉ lựa chọn một loại duy nhất.
 

Những sai lầm người mới thường gặp

1. Nghĩ rằng trái phiếu không có rủi ro

Trái phiếu vẫn có thể chịu rủi ro nếu tổ chức phát hành gặp khó khăn tài chính hoặc không thực hiện nghĩa vụ thanh toán.

2. Chỉ nhìn vào lãi suất trái phiếu
 

Lãi suất cao có thể đi kèm với mức rủi ro cao hơn. Nhà đầu tư cần xem xét:

• Tổ chức phát hành.
• Khả năng tài chính.
• Điều khoản trái phiếu.
• Tài sản bảo đảm nếu có.

3. Mua cổ phiếu chỉ vì giá đang tăng
 

Giá cổ phiếu tăng trong ngắn hạn không đồng nghĩa doanh nghiệp luôn có chất lượng tốt. Nhà đầu tư cần đánh giá thêm về mô hình kinh doanh, tài chính và triển vọng doanh nghiệp.
 

Góc nhìn Fintrain: Học bản chất trước khi lựa chọn tài sản

Một quy trình cơ bản cho nhà đầu tư mới:

1. Hiểu mình đang mua quyền sở hữu hay quyền nhận nợ.
2. Xác định mục tiêu tài chính.
3. Đánh giá khả năng chịu rủi ro.
4. Tìm hiểu sản phẩm và tổ chức phát hành.
5. Xây dựng nguyên tắc quản trị vốn.
    

Thông điệp của Fintrain: Học để hiểu – Đầu tư có phương pháp. Nhà đầu tư nên xây dựng kiến thức trước khi đưa ra quyết định với tài sản của mình.
 

Kết luận

Trái phiếu và cổ phiếu đều là công cụ đầu tư phổ biến nhưng đại diện cho hai mối quan hệ khác nhau:

• Trái phiếu: nhà đầu tư là người cho vay.
• Cổ phiếu: nhà đầu tư là chủ sở hữu một phần doanh nghiệp.
  Hiểu rõ sự khác biệt này là bước nền tảng để xây dựng tư duy đầu tư phù hợp với mục tiêu và khẩu vị rủi ro cá nhân.