Vòng Quay Khoản Phải Trả Là Gì? Công Thức Tính Và Ý Nghĩa

Bài viết sau Fintrain chia sẻ đến bạn đọc Vòng quay khoản phải trả là gì? Công thức tính và ý nghĩa.

1. Vòng Quay Khoản Phải Trả Là Gì?

Vòng quay khoản phải trả là gì? Đây là chỉ tiêu tài chính phản ánh số lần doanh nghiệp thanh toán các khoản nợ phải trả cho nhà cung cấp trong một kỳ kế toán. Chỉ số này cho thấy tốc độ thực hiện nghĩa vụ thanh toán phát sinh từ hoạt động mua hàng hóa, dịch vụ phục vụ sản xuất kinh doanh.

Từ góc nhìn tài chính, vòng quay khoản phải trả thể hiện cách doanh nghiệp sử dụng công nợ như một nguồn tài trợ ngắn hạn. Vòng quay cao phản ánh xu hướng thanh toán nhanh, dòng tiền ra ổn định nhưng mức độ chiếm dụng vốn thấp. Ngược lại, vòng quay thấp cho thấy doanh nghiệp kéo dài thời gian thanh toán, qua đó tận dụng công nợ để bổ trợ vốn lưu động.

Trong phân tích báo cáo tài chính, chỉ tiêu thường được sử dụng song song với vòng quay khoản phải thu và vòng quay hàng tồn kho nhằm đánh giá toàn diện chu kỳ chuyển đổi tiền mặt và chất lượng quản trị dòng tiền của doanh nghiệp.

2. Công Thức Tính Vòng Quay Khoản Phải Trả

Vòng quay khoản phải trả được xác định dựa trên mối quan hệ giữa chi phí mua vào và giá trị công nợ phải trả cho nhà cung cấp trong kỳ kế toán. Công thức tính phổ biến như sau:

Vòng quay khoản phải trả = Giá vốn hàng bán / Khoản phải trả bình quân

Trong đó:

• Giá vốn hàng bán phản ánh giá trị hàng hóa, dịch vụ đã tiêu thụ trong kỳ, được lấy từ Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh.
• Khoản phải trả bình quân được xác định bằng trung bình cộng số dư khoản phải trả đầu kỳ và cuối kỳ, phản ánh quy mô công nợ thực tế doanh nghiệp duy trì với nhà cung cấp.

Khoản phải trả bình quân = (Khoản phải trả đầu kỳ + Khoản phải trả cuối kỳ) / 2

Chỉ tiêu vòng quay khoản phải trả thường được sử dụng để quy đổi sang thời gian thanh toán bình quân, qua công thức:

Kỳ thanh toán bình quân = 365 / Vòng quay khoản phải trả

Cách quy đổi này cho phép chuyên gia tài chính xác định số ngày trung bình doanh nghiệp cần để hoàn tất nghĩa vụ thanh toán công nợ, từ đó đánh giá mức độ chủ động về dòng tiền và chính sách thanh toán với nhà cung cấp.

Ví dụ minh họa

Giả sử một doanh nghiệp thương mại có số liệu tài chính như sau trong năm N:

• Giá vốn hàng bán: 12 tỷ đồng
• Khoản phải trả nhà cung cấp đầu năm: 1,8 tỷ đồng
• Khoản phải trả nhà cung cấp cuối năm: 2,2 tỷ đồng

Trước hết, xác định khoản phải trả bình quân:

Khoản phải trả bình quân = (1,8 + 2,2) / 2 = 2 tỷ đồng

Áp dụng công thức tính:

Vòng quay khoản phải trả = 12 / 2 = 6 vòng/năm

Kết quả này cho thấy doanh nghiệp thanh toán công nợ cho nhà cung cấp 6 lần trong năm.

Tiếp theo, xác định kỳ thanh toán bình quân:

Kỳ thanh toán bình quân = 365 / 6 ≈ 61 ngày

Có thể hiểu rằng, trung bình doanh nghiệp mất khoảng 61 ngày để hoàn tất nghĩa vụ thanh toán các khoản phải trả cho nhà cung cấp. Con số này là cơ sở để so sánh với chính sách tín dụng thương mại đã ký kết và mức bình quân ngành nhằm đánh giá hiệu quả quản trị công nợ.

3. Ý Nghĩa Của Vòng Quay Khoản Phải Trả

Vòng quay khoản phải trả phản ánh cách doanh nghiệp tổ chức và kiểm soát nghĩa vụ thanh toán với nhà cung cấp. Chỉ số này gắn trực tiếp với quản trị dòng tiền và chiến lược sử dụng vốn ngắn hạn.

• Vòng quay cao cho thấy doanh nghiệp thanh toán nhanh, duy trì uy tín tín dụng tốt với nhà cung cấp. Cách tiếp cận này phù hợp khi doanh nghiệp có dòng tiền ổn định hoặc nhận được ưu đãi chiết khấu thanh toán.
• Vòng quay thấp thể hiện xu hướng kéo dài thời hạn thanh toán, qua đó tận dụng công nợ như một nguồn tài trợ vốn lưu động. Chiến lược này thường xuất hiện ở doanh nghiệp cần tối ưu dòng tiền ngắn hạn hoặc có vị thế thương lượng tốt với đối tác.

Khi phân tích báo cáo tài chính, vòng quay khoản phải trả thường được đặt trong mối quan hệ với vòng quay hàng tồn kho và vòng quay khoản phải thu để đánh giá toàn diện hiệu quả vận hành và chu kỳ chuyển đổi tiền mặt.

4. Vòng Quay Khoản Phải Trả Bao Nhiêu Là Tốt?

Không tồn tại một mức vòng quay khoản phải trả tối ưu áp dụng cho mọi doanh nghiệp. Giá trị phù hợp phụ thuộc vào đặc thù ngành nghề, quy mô hoạt động và chính sách thanh toán đã thỏa thuận với nhà cung cấp.

• Doanh nghiệp thương mại thường có vòng quay khoản phải trả cao hơn do chu kỳ mua – bán ngắn.
• Doanh nghiệp sản xuất hoặc xây dựng có xu hướng duy trì vòng quay thấp hơn nhằm cân đối dòng tiền cho các giai đoạn đầu tư nguyên vật liệu và thi công.

Doanh nghiệp có khả năng đàm phán tốt với nhà cung cấp thường chấp nhận vòng quay thấp hơn mà vẫn giữ được quan hệ hợp tác ổn định.

Khi đánh giá, chuyên gia tài chính thường so sánh chỉ số này với mức bình quân ngành hoặc với dữ liệu các kỳ trước để nhận diện xu hướng thay đổi trong chính sách thanh toán.

5. Lưu Ý Khi Phân Tích Vòng Quay Khoản Phải Trả Trong Thực Tế

Phân tích vòng quay khoản phải trả cần đặt trong bức tranh tài chính tổng thể thay vì xem xét độc lập từng chỉ tiêu.

• Cần kết hợp với vòng quay khoản phải thu và vòng quay hàng tồn kho để đánh giá hiệu quả quản trị vốn lưu động.
• Nên sử dụng giá vốn hàng bán thay cho doanh thu nhằm phản ánh đúng bản chất nghĩa vụ thanh toán phát sinh từ hoạt động mua vào.
• Khoản phải trả bất thường hoặc phát sinh đột biến cuối kỳ cần được loại trừ để tránh sai lệch kết quả phân tích.
• So sánh theo chuỗi thời gian nhiều kỳ mang lại góc nhìn rõ ràng hơn so với đánh giá tại một thời điểm.

Cách tiếp cận có hệ thống sẽ hỗ trợ nhà quản lý và kế toán nhận diện rủi ro thanh khoản, đồng thời điều chỉnh chính sách công nợ phù hợp với mục tiêu tài chính của doanh nghiệp.

Đối với người mới bắt đầu, Khóa học Phân tích tài chính cho người mới bắt đầu tại Fintrain là lựa chọn phù hợp để tiếp cận hệ thống chỉ số tài chính, thực hành phân tích trên số liệu doanh nghiệp và xây dựng nền tảng tư duy tài chính bài bản.